blijf op de hoogte
Altijd als eerste op de hoogte van de laatste ontwikkelingen? Meld je dan nu aan voor onze automatische updates. Je ontvangt dan een e-mail als wij een nieuwsbericht plaatsen.
In haar dagelijkse lespraktijk ziet Karin wat muziek kan betekenen voor jongeren, én waar het schuurt. De aanleiding voor de vakvernieuwing ligt volgens Karin niet alleen in de veroudering van de eindtermen, maar ook in de rommelige realiteit van het huidige kunstonderwijs. Ongeveer de helft van de scholen biedt muziek aan als afzonderlijk examenvak ‘oude stijl’, terwijl de andere helft werkt met het bredere vak ‘kunst algemeen’, waar muziek onderdeel van uitmaakt. “Die hybride situatie ontstond ooit uit praktische noodzaak, maar is nooit echt fraai geweest”, stelt Karin. Daarbij komt dat de kerndoelen van de onderbouw vernieuwd zijn. Logisch dus dat ook de examenprogramma's waar de bovenbouw van het voortgezet onderwijs mee werkt daarop aan moet sluiten.
“Muziek oude stijl blinkt uit in diepgang. Leerlingen maken intensief kennis met uiteenlopende muziekstijlen, leren analyseren, uitvoeren en reflecteren”, legt Karin uit. “Maar”, ervaart ze, “een overmaat aan historische, en met name muziektheoretische, details kan ook demotiverend werken.” De nieuwe stijl, waarin muziek onderdeel is van het brede kunst- en cultuurvak, biedt juist meer samenhang en context, merkt ze. “Maar daar ontstaat weer een ander probleem: theorie en praktijk raken uit elkaar. Leerlingen praten over muziek, zonder altijd goed te begrijpen wat ze doen of horen. Bovendien zit niet iedere leerling te wachten op een breed kunst- en cultuurvak. Veel leerlingen willen zich gewoon graag verdiepen in muziek.” De uitdaging voor de vakvernieuwingscommissie is dus helder én complex: hoe combineer je de kracht van beide manieren van muziekonderwijs? Met andere woorden: hoe behoud je diepgang én zorg je voor samenhang en toegankelijkheid?
Karin werkt dagelijks met leerlingen die om heel uiteenlopende redenen muziek kiezen. “Van de vioolleerling die naar het conservatorium wil, tot de leerling die simpelweg ‘nog een vak nodig had’ en graag naar muziek luistert, maar dat niet van huis uit heeft meegekregen.” Ze wil dat zoveel mogelijk leerlingen plezier beleven aan muziek maken en luisteren. “Dat betekent: een vak dat uitnodigt, niet afschrikt”, aldus Karin. “Muziek moet niet alleen voor ‘de talenten’ zijn, maar ook voor de ontdekkers, de twijfelaars en de stille genieters.”
Tegelijkertijd pleit Karin voor erkenning van het vak als volwaardig examenvak, met ruimte voor kwaliteit én variatie, en dat uitnodigt tot verdieping. “Nog te vaak hoor ik over leerlingen die niet voor muziek in de bovenbouw kiezen, terwijl ze wel in drie orkesten spelen. ‘Waar hebben we jou gemist?’, denk ik dan.”
Dat ze deel uitmaakt van de vakvernieuwingscommissie noemt Karin ‘mega-interessant én ingewikkeld’. “Er is geen vast asfalt: soms gaat het met horten en stoten, soms moet er worden teruggegaan om een andere afslag te nemen.”
Een cruciale rol speelt de advieskring kunst en cultuur. “De advieskring voorkomt dat de vakvernieuwingscommissie in een bubbel belandt”, zegt Karin zonder aarzeling. Ze dwingen ons tot helder formuleren en heroverwegen, heel waardevol.”
Als de vakvernieuwing muziek straks is doorgevoerd, hoopt Karin dat haar lessen nóg levendiger en relevanter worden. Dat leerlingen echt ervaren hoe rijk de wereld van muziek is, ongeacht hun niveau of achtergrond. “Ik hoop dat ze telkens met plezier dat muzieklokaal binnenkomen. Dat het voor iedereen toegankelijk is en tegelijkertijd iets nieuws biedt waar hun hart van opspringt.” Ze ziet nu al behoorlijk wat leerlingen die binnenkomen, hun tas in de hoek gooien om te gaan maken, spelen en zingen. “Dat wil ik voor nog veel meer leerlingen”, zegt ze.
“Hoe mooi is het als alle leerlingen zich persoonlijk, vaardig en (dus) met vertrouwen muzikaal kunnen uitdrukken. Met rijker, inclusiever en inspirerend muziekonderwijs ga ik fluitend door tot m’n vijfenzeventigste”, lacht ze.
Op de vraag wat nu het allerbelangrijkste is in de derde adviesronde van de vakvernieuwing kunst en cultuur, is Karin duidelijk: “Ik hoop dat zoveel mogelijk muziekdocenten meelezen, meedenken en meekijken en ons feedback geven op de tussenproducten die in deze laatste ronde aan bod komen.”
Laat je horen op 6 maart tijdens de VONKC Curriculum Conferentie 2026 , of neem contact op met de coördinator van de VLS: Allerd van den Breemen Allerd@vls-muziekdocenten.nl.
Tekst: Brigitte Bloem
blijf op de hoogte
Altijd als eerste op de hoogte van de laatste ontwikkelingen? Meld je dan nu aan voor onze automatische updates. Je ontvangt dan een e-mail als wij een nieuwsbericht plaatsen.